Đọc Ivanhoe, nghĩ về bản sắc Ăng-lô Sắc-xông

ivanhoe

Tiểu thuyết Ivanhoe (Đọc là Ai van hô) là tác phẩm kinh điển của nhà văn Anh Walter Scott, lấy bối cảnh thời kỳ trị vì của vị vua lừng danh người Norman Richard I – Richard The Lion Heart (Ri sác Sư Tử Tâm), trị vì từ 1189 đến 1199. Truyện đề cao tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và đức tính thượng võ cao quý của người Anh thời cổ (Dân tộc Ăng-lô Sắc-xông chính cống). Cụm từ Ăng-lô Sắc-xông cũng thường được dùng để nói về dân tộc tính và bản sắc của người Anh Hiện Đại. Thế nhưng, nếu tìm hiểu kỹ lịch sử nước Anh, ta thấy rất rõ cái bản sắc Ăng-lô Sắc-xông (Anglo-Saxon) mà người Anh Hiện Đại tự hào, thì đúng ra rất không đáng tự hào chút nào cả!

Vào thời kỳ của hiệp sỹ Ivanhoe (cuối thế kỷ 12), nước Anh bị tầng lớp quý tộc Pháp (người Norman) cai trị đã hơn 100 năm, kể từ sự kiện trận Hastings (14/10/1066) khi Công tước Pháp William The Conqueror đánh bại vua Harold II người Anglo-Saxon (đây là mới vua chính cống của người Anglo-Saxon). Trong 100 năm đó, người Anglo-Saxon từ địa vị thống trị bị đẩy xuống những tầng lớp bên dưới, nhường chỗ cho quý tộc Norman cai trị (Những người có gốc gác tại Pháp, nói tiếng Pháp, sống trong văn hóa Pháp – văn hóa Norman). Văn hóa Anglo-Saxon bị xem là thứ văn hóa của bọn thô lỗ thấp kém (Người Anh Hiện Đại tự hào về bản sắc Anglo-Saxon thì cũng thật lạ!), chỉ có văn hóa Norman mới là chính thống. Thậm chí, ngôn ngữ chính thức trên đất nước Anh khi đó (ngôn ngữ của giới quý tộc, của tầng lớp có giáo dục – noble and educated classes) là tiếng Pháp trung đại (Mãi đến năm 1362, do cuộc chiến tranh Trăm Năm giữa hai dòng hoàng tộc Norman-Anh và vua Pháp, tiếng Pháp mới bị thay thế bằng tiếng Anh Trung đại)! Lịch sử cũng cho ta biết sau năm 1066, quý tộc Anglo-Saxon bị đàn áp thẳng tay: chỉ có 8% lãnh địa là thuộc về địa chủ Anglo-Saxon, còn lại đều được ban phát cho quý tộc Norman. Trong truyện cũng thừa nhận một thực tế ở giai đoạn đó: “dân tộc Saxon và dân tộc Norman vẫn luôn cách biệt nhau, vì giữa hai giống người có sự khác biệt về chủng tộc, về địa vị”, hay người Norman khinh rẻ người Saxon là hạng thô lỗ cục mịch theo tiêu chuẩn văn hóa Norman!

Ta hãy quay lại truyện Ivanhoe: Truyện xây dựng một loạt nhân vật tiêu biểu cho tính cách Anglo-Saxon như chàng hiệp sỹ Ivanhoe; Cedric, hào trưởng Saxon, cha Ivanhoe (ông này rất căm ghét người Norman); chàng nô lệ Gurth của nhà Cedric,…. Họ hội tụ những phẩm chất tốt đẹp của người Saxon: Yêu chuộng tự do, công bằng, thượng võ, yêu quý quê hương đất nước. Thế nhưng chí hướng hai cha con lại khác nhau: Người cha muốn đánh đuổi người Norman đã ngồi trên đầu trên cổ dân tộc Saxon hơn trăm năm, còn người con lại cảm phục và trung thành với vua Richard The Lionheart! Cho dù chí hướng thế nào, đó vẫn là hai con người cao quý tiêu biểu cho bản sắc Anglo-Saxon.

Quý tộc Norman thì ngược lại, phần lớn là những kẻ xa xỉ, hủ bại, thủ đoạn, hèn nhát như hoàng thân John, em vua Richard The LionHeart (cũng là vua kế vị Richard, có biệt danh John Mất Mát – John Lackland); De Bracy cầm đầu đội lính đánh thuê “Những người bạn đồng ngũ tự do”, Reginald Front-De-Boeuf (Rê gi nan đầu bò),…tuy nhiên cũng có những người Norman được cho là có sự thông cảm với người Saxon như Robinhood huyền thoại (trong truyện tên là Locksley), vua Richard The Lionheart của hoàng tộc Plantagenet; Truyện cho biết Richard The Lionheart thường đến nước Anh, nói thông thạo ngôn ngữ Saxon của tầng lớp “bị trị” và quan tâm đến công bằng cho người Saxon.

THế nhưng, cuối cùng thì nguyện vọng khôi phục nước Anh như trước năm 1066 của quý tộc Saxon như Cedric đã thất bại hoàn toàn, vì uy thế Richad quá lớn, thần dân (có cả người Saxon?) tin phục, và Richard rất biết thu phục lòng dân Saxon (qua việc tiếp đãi chính Cedric). Kết quả là những con người tiêu biểu cho tính cách Anglo-Saxon đã chấp nhận quy phục triều đình Norman, chấp nhận sự thống trị của quý tộc Norman, và người Norman cũng “bớt khinh rẻ người Sắc-xông, và người Sắc-xông cũng bớt phần cục mịch; Nghĩa là bản sắc Anglo-Saxon đã đầu hàng và chịu hòa nhập vào văn hóa Norman vốn phát triển cao hơn rất nhiều vào thời đại ấy, thậm chí là nhất châu Âu; cái gọi là Anglo-Saxon trở thành Loser!

Về mặt lịch sử, Richard The Lionheart chỉ sống ở Anh một thời gian rất ngắn, cả cuộc đời ông ta sống ở Pháp, nói tiếng Pháp và không biết tiếng Saxon! Vì vậy, những sự tô vẽ về một ông vua Pháp gần gũi với người Saxon như trong truyện Ivanhoe chỉ là tưởng tượng! Ngay cả các dòng hoàng tộc cai trị nước Anh sau này vẫn là người Norman: Đầu tiên là dòng Normandy (đều là các quý tộc có đất đai và tước phong ở Pháp), Hoàng tộc Plantagenet (cũng là những quý tộc có đất phong ở Pháp), tiếp đến là Hoàng tộc Lancaster (cũng xuất phát từ dòng Plantagenet), theo sau là một nhánh khác của dòng Plantagenet là Hoàng tộc York; Dòng Tudor (từ dòng dõi nhà York và Lancaster) và dòng Stuart hậu duệ của Dòng Tudor (Xem cây phả hệ của hoàng tộc Anh tại http://en.wikipedia.org/wiki/English_monarchs_family_tree). Tìm đỏ con mắt cũng chả thấy dòng Anglo-Saxon nào lẫn vào đấy. Dĩ nhiên các dòng tộc Norman cai trị nước Anh dần dần bị Anh hóa, nhất là từ Dòng York và Lancaster trở về sau thì đã là người Anh, nhưng vẫn là người Norman tiếp thu ngôn ngữ, phong tục của nước Anh trên cơ tằng văn hóa Pháp, nghĩa là quý tộc Norman-Anh hóa vẫn cai trị nước Anh cho đến thời cận và hiện đại, văn hóa chủ lưu vẫn là văn hóa Norman-Anh hóa chứ không phải văn hóa Anglo-Saxon thuần túy nguyên chất (Nó đã bị các vị vua-vĩ-đại-nói-tiếng-Pháp của người Anh dẹp bỏ từ lâu rồi).

Do đó, xét về bản chất, văn hóa Anglo-Saxon đã hòa nhập vào văn hóa Norman để hình thành nên bản sắc Anh hiện đại, người Anh đúng ra phải tự hào với bản sắc của mình bằng thuật ngữ Anglo-Norman chứ không phải Anglo-Saxon, cái tên gợi nhớ một dân tộc đã bị đánh bại, bị chinh phục, bị tước sạch ruộng đất, bị đẩy xuống tầng lớp dưới của xã hội và bị khinh rẻ là thô lỗ quê mùa!


(Fb Nghiệp Ái Đoàn)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s