Watchmen – Những Tên Dòm Trộm

watchmen-20090213101324401

Watchmen (tạm dịch Những Tên Dòm Trộm) tuy có nội dung nói về những superhero, hay chính xác hơn là câu chuyện giữa những người hùng mang mặt nạ, nhưng lại không hề có nhiều cảnh hành động hấp dẫn hay những pha đánh nhau giữa những người hùng và những nhân vật phản diện như những truyện về superhero tương tự Spider-man, Superman, Batman, Iron Man, Ba Chấm Man… Watchmen là một câu chuyện dính liền với chính trị. Alan Moore, tác giả của bộ truyện tranh Watchmen, đã phủ một không khí chính trị đặc sệt lên câu chuyện của những Watchmen, những người cảnh vệ mang mặt nạ, như đã từng làm với một tác phẩm nổi tiếng không kém khác là V For Vendetta. Do đó toàn bộ câu chuyện của truyện là một diễn biến dài giới thiệu những nhân vật chính và những mối quan hệ liên quan và cả những mối tương quan với bối cảnh chính trị lúc bấy giờ (câu chuyện xảy ra vào năm 1985) của thế giới.

Và bản thân nó và bộ phim chuyển thể không hề là một câu chuyện mang đậm tính giải trí lôi cuốn, ít nhất là với một số người chưa biết gì đến bộ truyện Watchmen và mong đợi nó như những phim superhero khác. Hơn nữa, bộ phim không được tác giả bộ truyện quan tâm lắm. Alan Moore từng tuyên bố ông không mong đợi Watchmen lên phim và cũng không quan tâm ai đó sẽ chuyển thể tác phẩm của mình. Tuy vậy, cái tên Zack Snyder đứng ở vị trí đạo diễn đem lại sự tin tưởng từ những fan hâm mộ truyện tranh sau thành công của 300, cũng là một bộ phim khác chuyển thể từ bộ truyện tranh cùng tên của Frank Miller. Các fan của truyện tranh có lý do để tin chắc rằng cái không khí, cái theme và từng khung truyện trong truyện tranh sẽ được mang lên hình ảnh màn bạc một cách chính xác và sống động như Zack đã từng thành công với 300.

Và thực tế, Zack đã không làm chúng ta thất vọng! Zack trân trọng bộ truyện đến từng li từng tí và đem nó lên màn ảnh lớn, biến những khung hình bất động của truyện tranh thành những đoạn phim đầy sống động và chân thực nhưng cũng không làm mất đi tính điện ảnh. Mở đầu bộ phim là logo của hãng Warner ở thể giản lược gồm hai màu vàng và đen mà những ai xem qua truyện tranh cũng đều biết đó chính là hai màu duy nhất của bìa cuốn truyện Watchmen (như muốn làm khán giả xem phim có cảm tưởng như đang xem truyện và logo của hãng phim chính là cái bìa của cuốn truyện). Tiếp theo màn mở đầu đầy hứa hẹn đó là một trong những cảnh intro credits ấn tượng nhất trong những phim gần đây (intro là đoạn mở đầu phim để chạy chữ giới thiệu đạo diễn, diễn viên…của một bộ phim). Những phim sản xuất trong quá khứ thường có những đoạn intro credits dài hơi, giới thiệu hàng loạt các tên tuổi tham gia bộ phim và nhiều phim chỉ làm mỗi đoạn chạy chữ trên phông một cảnh nào đó làm cho khán giả xem đến phát chán. Những phim làm ra sau này thì lại cắt ngắn đoạn intro credits để nhanh chóng đi vào phim chứ không thì khán giả ngủ hết.

Truyện Watchmen có bối cảnh xảy ra vào giữa thập niên 80s (1985) và được dàn dựng vào năm 2008-2009 nên bản thân bộ phim là retro flashback mô tả bối cảnh thế giới lúc đó, một thời biến động chính trị hậu chiến tranh Việt Nam và bóng ma của chiến tranh hạt nhân giữa hai siêu cường lúc đó là Mỹ và Liên Xô ảnh hưởng đến đời sống thường ngày của mọi người dân. Chính Snyder ý thức được điều đó nên phim của anh có rất nhiều nét retro từ thời quá khứ (mà sẽ nói thêm ở sau) mà đoạn intro credits dài hơi như những phim trong quá khứ là một trong số những nét retro mà bộ phim muốn mang lại cho khán giả (bao gồm ít nhất hai thế hệ khán giả đi xem phim do bộ truyện Watchmen ra đời năm 1986 và trở nên rất phổ biến trong pop culture). Tất nhiên là nó phải không thể làm giống y như lúc trước được mà là một đoạn phim ngắn giới thiệu sơ lược lịch sử của nhóm tiền thân của Watchmen là Minute Man và sự ra đời Watchmen bên cạnh những sự kiện nổi tiếng xảy ra ở Mỹ từ sau chiến tranh thế giới thứ 2 đến thời điểm hiện tại vào lúc đó (thập niên 70s-80s) và hàng loạt những người nổi tiếng liên quan đến họ như sự kiện binh lính Mỹ giải ngũ trở về sau Thế chiến được dân chúng đón tiếp ở Quảng trường Time, diễn biến ám sát Tổng thống J.F.Kennedy, diễn tiến lắp đặt đồng hồ Doomsday Clock, cuộc đàn áp sinh viên và dân hippie tại các trường Đại học, Apollo 11 và Neil Amstrong đứng chụp hình trên Mặt trăng, các nhân vật nổi tiếng như Tổng thống Nixon và cố vấn Henry Kissinger, Tổng thống Cuba Fidel Castro, ban nhạc The Beatles, John và Yoko Ono, Andy Warhol, Truman Capote và nhiều người nữa nhưng chỉ nhận ra và nhớ ra có nhiêu đây. Và chính cái intro credits dài đến mấy phút (hết cả bài hát của Bob Dylan) là đoạn “đắt” nhất của cả bộ phim Watchmen. Chính nó hứa hẹn một bộ phim hấp dẫn như các Watchmen comics fan mong chờ.

Cũng như đã làm với 300, Zack Snyder hướng Watchmen theo rất sát nguyên tác dưới con mắt của comics fan. Những khi có thể anh luôn làm cho những thước phim có liên quan đến khung hình trong truyện. Kỹ thuật quay phim slow-motion đã trở thành một chiêu “trade mark” của Snyder sau 300 giờ lại được áp dụng triệt để trong Watchmen. Những đoạn slow-motion như pause cảnh phim lại để cho khán giả thấy khung hình trong truyện hiện ra trên phim như thế nào và tất nhiên những cảnh thế này càng làm những comics fan thêm phấn khích. Watchmen ở khía cạnh này có thể so sánh được với một tượng đài khác ở thể loại này là Sin City hay 300. Trong 300, đó là cảnh Vua Leonidas suy tư dưới ánh trăng hay lúc leo lên núi tham khảo ý kiến của nhà tiên tri, hay là cảnh 300 quân Sparta đẩy quân Ba Tư xuống vực là những cảnh màn đầy tính comics. Còn Sin City chính là một bộ truyện tranh live-action chính cống. Trong khi đó, nếu so sánh với những phim có liên quan đến comics đình đám gần đây như Iron Man hay The Dark Knight thì lại không thấy nhiều những frame phim mang tính comics như 300. Iron Man là phim giải trí vui nhộn kiêm action nên không có nhiều những frame đứng như vậy, còn The Dark Knight là phim giải trí action-thriller-drama chỉ có một cảnh mang tính comics là lúc Batman nhảy từ trên cao xuống nóc xe hơi đang chạy và frame hình đứng lại vài giây nhưng một khung hình trong truyện tranh, còn lại những cảnh khác cũng chỉ là những đoạn action như những phim bình thường.

Còn Watchmen thì có vô số những cảnh “frame đứng” như vậy. Watchmen là một bộ truyện tranh có nội dung phức tạp. Tuy nhiên, hình vẽ của nó lại rất đẹp và khung hình thì được thiết kế theo kiểu 3×3 grid-line tức là 3 khung trong một dòng và 3 dòng trong một trang nên rất dễ theo dõi. Hình vẽ trong truyện lại rất đẹp và sống động. Bởi thế cộng thêm cả nội dung sâu sắc, nó mới đứng chễm chệ trên Top 100 tiểu thuyết xuất sắc nhất thế kỷ 20 của tạp chí Time. Nếu nói ra những cảnh “frame hình đứng” này thì spoil mất nên chỉ hé ra đoạn đầu tiên tức là cái huy hiệu mặt cười (Smiley logo – cái này cũng là một retro icon khác của phim) dính máu nằm cạnh rãnh cống và cái nhìn của những nhân viên điều tra cái chết của Eddie Blake từ trên cao xuống được zoom từ sát cái huy hiệu rồi zoom xa xa dần lên trên tầng cao nơi chú điều tra viên đứng cũng giống y choang như trong truyện hehehe. Đoạn slow-motion khi chú The Comedian bị ném từ trên tầng cao xuống đất được pause lại 1 chút ở đoạn kính vỡ ra từng mảnh và đoạn chú Ozymandias wất chú sát thủ té xuống giếng (hồ cá or whatever) quá ấn tượng và xem thấy hưng phấn hẳn. Hông muốn spoil cái này nhưng mấy bước chuẩn bị của chú Ozy trước khi wất chú sát thủ như pha quay chậm vậy, phê rần ngừi.

Đoạn làm sát với nguyên tác khác nữa là đoạn vệt máu rơi từ trên cằm chú The Comedian rớt từ từ xuống cái huy hiệu mặt cười tạo nên cái biểu tượng Doomsday Clock quá ấn tượng hay đoạn chú Dan búng cái huy hiệu rơi xuống mồ của The Comedian một cách chầm chậm, góc quay cũng y chang như trong hình vẽ trong truyện (mấy đoạn này có trong trailer hết á, hông phải spoil nha). Nhưng nếu chỉ có như vậy vẫn chưa thể nói là phim theo sát bộ truyện cho lắm. Truyện tranh Watchmen ấn tượng ở chỗ có những đoạn mà hình vẽ mô tả diễn biến ở một chỗ, còn câu thoại được nói ra từ một người ở một chỗ khác, trong một tình huống khác nhưng câu thoại này vẫn có ý nghĩa đối với diễn tiến của cái chỗ đó. Ví dụ như đoạn đám tang Eddie Blake với đoạn đối thoại của hai mẹ con Sally và Laurie và đoạn phỏng vấn Dr. Manhattan song song diễn ra với đoạn em Laurie và chú Dan làm gỏi nguyên một băng du đãng tính kiếm chác ở hai người. Zack Snyder nắm được cái tinh thần đó của Alan Moore và David Gibbons nên cũng bê nguyên xi mấy thứ đó lên phim. Do đó, những ai là fan của Watchmen truyện tranh thì có thể yên tâm là Watchmen chỉ có từ hay đến xuất sắc hehehe và hoàn toàn thỏa mãn những mong đợi từ trước đó.

Câu thoại trong phim cũng theo rất sát truyện tranh. Truyện tranh Watchmen thì được viết giữa thập niên 80s nên ít nhiều câu thoại nếu so với bây giờ thì có thể bị cho là “sến”. Nhưng mà đây là sến soang chứ không phải sến bình dân hehe (giống như kiểu lời của nhạc Từ Công Phụng hay Vũ Thành An là sến sang còn lời của nhạc nhóm Lê Minh Bằng hay Trần Thiện Thanh là sến bình dân á hehehe). Những câu thoại đã đi vào kinh điển và đã post trong một entry trước. Giờ cắt ra một vài câu cho vui: The city is afraid of me. I’ve seen its true face –> Cái thành phố này sợ tao, tao đã nhìn thấy được bộ mặt thật của nó; hay câu tagline trong trailer: The world will look up and shout “Save us!”…and I’ll whisper “no.” –> Cả thế giới (trong đoạn nhật ký thì nguyên văn là “….all the whores and politicians will look up and shout…”) sẽ ngước lên nhìn và gào thét van xin “Hãy cứu lấy chúng tôi với!” và khi đó tao sẽ chỉ thầm thì “Còn khuya bố mày mới cứu nghe con”. Nói chung là cả mấy đoạn đọc nhật ký lê thê và sến của Rorschach cũng có mẹt trong phim luôn.

Dàn cast trong phim khá đồng đều và diễn xuất khá đạt vai và ngoại hình cũng khá giống với trong truyện vẽ. Riêng em Laurie thì quá hot, diễn không đạt lắm ở một số đoạn cần phải đẩy lên cao trào nhưng em hot quá cộng thêm phim blockbuster nên chắc người xem cũng du di cho qua. Theo ý tui thì em Malin này hơi trẻ và nhí nhảnh hơn so với nhân vật Laurie trong truyện. Cast tốt nhất có lẽ là The Comedian, Dr. Manhattan và nhất là vai Rorschach. Nhân vật Rorschach đeo mặt nạ gần như từ đầu đến cuối nên giọng nói là cách duy nhất để người xem nhận biết. Hơn nữa, nhân vật Rorschach còn có nhiệm vụ làm người dẫn chuyện cho phim (narrator) do đó nếu giọng dở hông ấn tượng thì coi như thua. Giọng của Rorschach khàn khàn và có phần quái quái quá ấn tượng và phù hợp với những gì người xem truyện tưởng tượng ra. Ngoài ra, khuôn mặt của diễn viên (cộng hóa trang) lúc tháo mặt nạ hơi có phần quái dị và không bình thường (ý là đầu óc hơi khùng khùng) khá khác người phù hợp với tính cách lập dị của Rorschach.

Retro pop culture hiện diện rõ nét trong Watchmen qua đoạn intro credits và rải rác suốt phim. Biểu tượng cười (Smiley logo) mà The Comedian đeo cũng là một retro symbol. Một retro symbol khác khá phổ biến thời đó là biểu tượng biohazard và Nuclear shelter (hay còn gọi là Fallout Shelter – hey Fallout gamers, anyone?). Trong giai đoạn căng thẳng hạt nhân giữa Mỹ và Liên Xô, người Mỹ đã chuẩn bị sẵn những khu vực trú bom hạt nhân, một kiểu như hầm trú bom thời chống Mỹ ở ta nhưng được thiết kế sao cho người trú ở trong an toàn với năng lượng bức xạ của bom hạt nhân (dĩ nhiên rùi). Chiến tranh VN cũng là một retro symbol khác. Chỉ với một số đoạn flashback ngắn mang nhiều tính ẩn dụ cũng đủ để thấy được Mỹ got so fucked up như thế nào ở VN. Dr. Manhattan và The Comedian là hai biểu tượng tượng trưng cho Mỹ trong chiến tranh VN. Dr. Manhattan biểu tượng cho vũ khí tối thượng của Mỹ sử dụng trong chiến tranh VN như trực thăng, B52, thủy quân lục chiến còn trong khi đó The Comedian là một hình ảnh khác của Mỹ ở VN: dính líu với những vấn đề xã hội và sa lầy trong cuộc chiến qua hình ảnh của cô gái Việt 

Một retro symbol khác rất nổi bật trong suốt phim là tất cả những bài soundtrack trong phim. Soundtrack của Watchmen như là một tribute của đạo diễn Zack Snyder với oldies music. Trừ bài của My Chemical Romance (đặt ở ending credits – rất có lý vì bài này khá trớt quớt), còn lại đều là những classics quen thuộc với lớp khán giả đọc Watchmen lần đầu năm 1986 và được đặt vào những hoàn cảnh rất phù hợp như : Unforgettable của Nat King Cole, The Times They Are A-Changin’ của Bob Dylan ở đoạn intro credits, The Sound of Silence của Simon & Garfunkel trong đoạn chôn cất The Comedian, All Along the Watch Tower của Jimi Hendrix, Ride of the Valkyrie từng xuất hiện trong phim A Birth of A Nation và Apocalypse Now giờ xuất hiện lại trong lúc Dr. Manhattan dọn cỏ các bạn Vi Xi trong lúc đàn trực thăng quần thảo bên trên (bà mợ, mấy chú Mỹ thì tranh thủ khoe khoang là giỏi thôi). Và nhất là bài Hallelujah của Leonard Cohen được phát ra trong lúc chú Dan và em Laurie mần nhau. Đoạn quần nhau này về không gian, thời gian, background music, phong cảnh hữu tình đầu súng trăng treo này phải nói là trên cả tuyệt vọng lẫn tuyệt vời.

Ngoài ra, nội dung Watchmen là hàng loạt các dụ ngôn, ẩn dụ về chính trị mà chủ yếu là tính cách và tâm trạng phức tạp của các nhân vật Dr. Manhattan, The Comedian, Rorschach và Ozymandias. Mỗi người có một tính cách, hướng giải quyết vấn đề riêng. Và không thể chỉ ra rõ ai thiện ai ác ai tà. Đó là còn tuỳ vào quan điểm chính trị và chính kiến của mỗi người xem sẽ dẫn đến những kết luận khác nhau về những ẩn dụ chính trị và cái kết thúc của Watchmen. Đó cũng là lý do vì sao Watchmen trở nên phổ biến và là truyện tranh duy nhất được liệt vào những tác phẩm xuất sắc nhất từ 1923 đến nay. Và nếu bây giờ nói ra thì sẽ spoil tan nát cả truyện lẫn phim nên để một thời gian nữa có thời gian nghiên kíu thêm Watchmen (tức xem lại) và wởn thì sẽ viết một bài khác về những thông điệp ẩn của Watchmen cả truyện lẫn phim này. Tóm lại, đối với ai đã rành Watchmen thì đây là must-see movie, còn ai chưa xem thì nên tìm xem truyện trước rồi xem phim rồi xem truyện lại một lần nữa thì đảm bảo chất lượng với công sức bỏ ra. Truyện/phim Watchmen cũng đòi hỏi người xem có nhận thức, hiểu biết nhất định về chính trị, xã hội để đồng cảm với nó. Do đó, Watchmen tuy là một blockbuster đình đám nhưng lại không chắc sẽ là một blockbuster đậm tính giải trí để ai cũng yêu thích và không nhất thiết sẽ ăn khách (nhất là việc không làm phim vào giai đoạn 80s-90s mà để đến tận hơn 20 năm sau thì suy nghĩ và quan điểm của con người hiện nay đã có phần khác với quá khứ rất nhiều dù rằng thời điểm này đang lúc kinh tế toàn cầu suy thoái, khí hậu biến đổi khiến nó trở thành thời điểm hoàn hảo để chiếu bộ phim Watchmen).


chuyenvovan.wordpress.com

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s